''Mehir'' Meselesi

Kur'an'da geçmekte olan ''mehir'' kavramının; yani, evlilik sırasında gelin adayına veya kızın ailesine ödenen maddi veya manevi bedelin arka plânı, diğer medeniyet ve dinlerdeki yerine dair geçtiğimiz yıllarda birkaç kelâm etmiştik. İlâve edilmiş bazı bilgilerle çalışmamızın güncel halini tekrar paylaşmak isteriz.

Kur'an'daki ilgili ayetlerden biri şu şekilde: ''Kadınlara mehirlerini borcunuzu öder gibi verin.'' (Kur'an/4/4) Bu ifadelerin; İslamiyet öncesi cahiliye döneminde; bir yük ve külfet olarak görüldüğü için aileleri tarafından kız çocuklarının diri diri gömüldüğü; diri diri gömülmekle kalmayıp belli bir yaşa geldiklerinde (5 ilâ 7 yaş) ebeveynleri tarafından (bu sorumluluğu özellikle baba alıyor) güzel kıyafetlerle sarıp sarmalanıp bir sosyâl etkinlik yapma vaadi ve yalanıyla bir dağın zirvesine götürülüp oradan aşağıya atılmak suretiyle öldürüldüğü bir sosyolojik iklimin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak ve kadınların, o toplumda olası yaşayacağı maddi-manevi mağduriyetleri önlemek; kadınlara sosyo-ekonomik açıdan toplumda güçlü, güvenli, rahat ve finansal olarak özgür bir konum kazandırmak iştiyakıyla alınmış sosyâl bir tedbir/düzenleme olarak görüyor ve bu ifadelerin, o dönemin (1400 yıl önceki Hicaz toplumunun) sosyolojik şart ve koşulları bağlamında tarihsel/konjonktürel bir bakış ve değerlendirmeyle ele alınması gerektiğini düşünüyorum. Antik dönemde; Roma ve Yunanlarda da kız tarafına yapılan ödeme (mehir) geleneğinin olduğunu görüyoruz. Diğer taraftan; Yahudi kültüründe de bu bedel, ''Mohar'' adı altında kız tarafına ödenmekteydi. Mohar ödemeye gücü yetmeyenler, evleneceği kızın ailesine belli bir süre hizmet ederek de bu yükümlülüğü yerine getirmiş sayılırdı. İsrailoğulları'ndan biri olan, Levi'nin soyundan gelen ve doğrudan olmasa bile, dolaylı olarak aslında bir Yahudalı/Yahudi olan Musa peygamberin hikâyesini hatırlayalım: Tevrat ve Kur'an'da da anlatıldığı üzere; kendisi Mısır'dayken, iki kişinin kavgaya tutuştuğunu görür ve soydaşını kurtarmak isterken cinayet işler. Sonrasında Midyan'a, Suriye'nin güney bölgelerine kaçar. Midyan'da, iki kız babası olan Reuel ile tanışır. Sonrasında Reuel'in kızı, Sippora ile evlenebilmesi için, Musa'nın en az 8 yıl yanlarında çalışması/hizmet etmesi gerekir. Ez cümle: Mehir meselesine dair yazılan ve çizilenlere baktığımızda; "İslam hukukunda mehirin ne olması gerektiği belirlenmemiştir" deniyor... Benim anladığım kadarıyla; bu işin bir matematiği yok, zevcene/maşukuna ne verirsen ver, kabul...! Demek istiyorlar galiba... O zaman; gençlerin nikâhlarını kıyan sevgili imam kardeşlerime şunu sormak isterim: İmam nikâhı sırasında; şöyle sıcacık, içten, samimi, duygu yoğun ve sevgi dolu romantik bir öpücük, mehir yerine geçer mi ? Teşekkür ediyorum. #mehir #tarih #dinlertarihi #islamtarihi